چرا مدیران ناکارآمد میشوند؟
آشنایی با «اصل پیتر» و تله ترفیع شغلی
آیا تا به حال با مدیرانی برخورد کردهاید که در نگاه اول بسیار باتجربه به نظر میرسند، اما در عمل از پسِ سادهترین چالشهای مدیریتی برنمیآیند؟ این تضاد عجیب، ریشه در یک نظریه مدیریتی معروف به نام «اصل پیتر» (The Peter Principle) دارد.
اصل پیتر چیست؟ ارتقا تا مرز بیکفایتی !
لارنس جی. پیتر در سال ۱۹۶۹ نظریهای را مطرح کرد که هنوز هم در سازمانهای مدرن صدق میکند. این اصل میگوید:
«در یک سلسلهمراتب، هر کارمند تمایل دارد تا به سطح بیکفایتی خود ارتقا یابد.»
به زبان ساده: اگر شما در شغل فعلی خود عالی باشید، پاداش شما چیست؟ ترفیع! این روند تا زمانی ادامه مییابد که شما به جایگاهی برسید که دیگر در آن «عالی» نباشید. در این نقطه، ترفیع شما متوقف میشود و شما در همان پست که تخصص یا مهارتی در آن ندارید، ماندگار میشوید.
مثال کلاسیک: از فروشنده برتر تا مدیر ضعیف
فرض کنید یک کارشناس فروش به دلیل روابط عمومی بالا و فروش خیرهکننده، به عنوان مدیر فروش انتخاب میشود.
مشکل کجاست؟ مهارتهای لازم برای «فروختن»، با مهارتهای لازم برای «مدیریتِ فروشندگان» (مثل برنامهریزی استراتژیک، حل تعارض و کوچینگ) کاملاً متفاوت است. نتیجه این میشود که سازمان یک فروشنده نابغه را از دست میدهد و یک مدیر بیکفایت به دست میآورد.
چگونه در تله اصل پیتر گرفتار نشویم؟
آموزش قبل از ترفیع
مهارتهای نرم و مدیریتی باید پیش از تغییر جایگاه آموخته شوند.
تغییر معیار ارتقا
ترفیع نباید صرفاً پاداشی برای عملکرد خوب در گذشته باشد؛ بلکه باید بر اساس «پتانسیل» فرد برای جایگاه جدید صورت گیرد.
مسیرهای رشد موازی
سازمانها باید اجازه دهند متخصصین بدون نیاز به مدیر شدن، از نظر حقوقی و جایگاهی رشد کنند (Expert Path).